burak tosunkişisel defter / personal journalTR / EN
← Deftere dön
Reflection · Burak Tosun

Çiseleyen Yağmurda İki Gökkuşağı

16 Ekim 2026, Quayside, Newcastle

Gateshead tarafından Tyne Nehri ve Newcastle Quayside manzarası
Mekân fotoğrafı, 10 Ağustos 2014; anlatının yaşandığı güne ait değildir. Fotoğraf değiştirilmemiştir. © JimmyGuano / Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0.

Yağmur tam olarak yağmıyordu, çiseliyordu. Tyne’ın üstünden gelen o ince, insanı ıslatmadan ıslatan yağmurlardan biriydi. Mehmet abiyle uzun zamandan beri ilk defa karşılıklı oturuyorduk. Onun arkasında eski bir taş binanın kapısı duruyordu. Kapının üstünde taçlı altın bir aslan, beyaz bir tek boynuzlu at ve aralarında bir kalkan vardı. Altındaki mavi bir şeritte dört kelime yazıyordu: DIEV ET MON DROIT. Tanrı ve benim hakkım.

O an farkında değildim. Sonradan anladım ki bütün sohbet o kelimelerin gölgesinde geçmiş.

Mehmet abi Allah’ın varlığından bahsetti. Sonra birden “İzâ câe nasrullâhi vel feth” dedi ve o kısa sureyi tercüme etmeye başladı: Allah’ın yardımı ve fetih geldiğinde, insanların bölük bölük Allah’ın dinine girdiğini gördüğünde, Rabbini hamd ile tesbih et ve O’ndan bağışlanma dile. Çünkü O, tövbeleri çokça kabul edendir.

En büyük zafer anında emredilen şey kutlama değildi, hamd ve istiğfardı. Mekke fethedilmişti, ama asıl fethedilecek olan başka bir yerdi.

Sonra Yunus’u açtı:

Yetmiş iki millete birlik ile bakmayan,
Şer’ ile evliyâ ise hakikatte âsîdir.

Bu beyti anlamak için önce bir hadise gitmek gerektiğini söyledi. Bu hadis, ümmetin yetmiş üç fırkaya ayrılacağını ve yalnız birinin kurtulacağını haber veriyordu. Ben dinledim, içindeki ilmi kavrayacak ilme sahip olmadığımı bilerek. Ama sonradan düşündükçe gördüm ki Yunus o hadisi ters yüz etmişti. Kendini o “bir”den sayıp kalan yetmiş ikiye yukarıdan bakan kişi, tam da o bakışla kapının dışında kalıyordu. Kurtuluş bir etiket değil, bir bakıştı: birlik ile bakmak.

Bir olmak, dedi Mehmet abi, iyiliği Allah’tan, kötülüğü kendinden bilmektir. Peygamber Efendimiz’e fetih gününde tövbe ve istiğfarın öğütlenmesi gibi. Mekke’nin fethi kadar, nefsin fethi.

O konuşurken yağmur inceldi ve gökyüzünde bir gökkuşağı belirdi. Sonra ikincisi. Biri parlaktı, diğeri onun soluk ve renkleri tersine dönmüş aynasıydı. Mehmet abi farkında değildi, konuşmasına devam ediyordu. “Hamd O’na olmalı” derken baş parmağını havaya kaldırdı.

Baş parmağının gösterdiği yer kıbleydi.

Başımızın üstünde iki gökkuşağı vardı. Onun arkasında “Tanrı ve benim hakkım” yazan taş bir kapı, havada da habersizce kıbleyi gösteren bir parmak.

Bunu gördükten sonra susmak istedim.


Customs House, 39 Quayside girişindeki kraliyet arması
Customs House, 39 Quayside, Newcastle upon Tyne, NE1 3DE. Arşiv fotoğrafı, 25 Ekim 2010; anlatının yaşandığı güne ait değildir. Fotoğraf değiştirilmemiştir. © Andrew Curtis / Geograph · CC BY-SA 2.0.

Eve dönünce kapının üstündeki o kelimeyi düşündüm: droit, yani hak.

Kral “benim hakkım” diyordu. Oysa kul için hak, Hakk’ındır. O’nun hakkına teslim olmanın farkındalığı hamddır. Verdiklerini O’ndan bilmek de şükürdür. Belki o gün yaşadığımız buydu. Çiseleyen yağmur, iki gökkuşağı, göğe ve birbirimize bakışımız, aslında hep birlikte okunan bir Kur’an, sessizce edilen bir zikir oldu. Sure dilimizdeydi, tefsiri gökyüzündeydi.

Bu hikâyenin konusu kişiler değil. Konuşan da dinleyen de O’nun yarattıklarıdır. Esas olan, o muhabbetin içindeki şahs-ı mânevînin tanıklığı ve şahitliğidir. İsimlerimiz bile bize ait değil. Mehmet, hamd kökünden gelir. Burak, iki kıble arasında yol alan binektir. İkisi de bize verilmiş birer emanettir. Bu satırlarda kaleme alınan şey, bir yağmurun altında O’nun eserlerini seyreden iki kulun tefekkürü ve temaşasıdır.

Bunu kanıtlayamam. Kanıtlamam da gerekmiyor. Sadece konuştuklarımızın çok ötesinde bir muhabbetin olduğunu hissettim.

Bu satırları fakriyetimiz ve acziyetimizle kaleme aldım. O anın hakkı mühürlendi. Biz de o mühre şahit olduğumuzu unutmamak için yazdık.

Burak Tosun